Искра Донева: од „Скакулче игра плочка“, 2013

-   -   -

Отворам врата.
Гледам и комарец
чека да влезе.

-   -   -

Густа тишина
ни го гребе грлово.
Се одѕва славеј.

-   -   -

Баба менува
очила - диоптрија
за различен свет.

-   -   -

Жолти жили во
половинка калинка -
ѕвезден лавиринт.

-   -   -

Звук на оргули -
срцето ми кажува
нема молитва.

Милчо Мисоски: од „Чекајќи го ангелот“, 1991-2019

АНАЛИЗА НА ВРЕМЕТО

(Дива мисла)

На зелените ѕидови од небото
ги барам капките на водниот порив.

Низ раце ги испуштив патишата
за студеното време на ембрионот.

Пена во сонцето се скри
со заборавени стаклени стрели
што не можев ни да ги чујам - ни да ги видам.

Го горам мојот леб
единствената разумна нишка
како Јаписов син
како дива мисла
со листот и бестелесниот предел
што знае да биде
суров
и
пуст.

ПЛАЧОТ НА КАМЕНОТ

Солзите зборуваат за вистината што се смее.

Од камените плочи
на вечните корења
из'ртува листот на времето.
Рабови од пепелиштата на златото
Скршени гранки со печат на зелено
Сјајните врвови на кругот плачат
да не капе восокот по лицето на денот.

Гнилите камења ја сонат
сказната за црните мостови
на громогласноста.

Гори мало сонце на дланка од небо
сронувајќи ги камењата како страсти.

Искра Донева: од „Кој ќе ги згрее птиците“, 2006

-   -   -

Чепкалката на
двобој предизвикува
семка од сусам.

-   -   -

Раскрилениот
свилен бумбар патува
в Кина по конец.

-   -   -
Неподарен шал
стинее во стар плакар -
изѕемнет гол врат.

Михо Атанасовски: од „На покривот вечерница“, 1987

СОНЕТ ЗА ПРОМЕНИТЕ

Таа можеби си легнала спие а јас
поради неа почнав да го менувам светот
реката веќе ги пресликува на небото
расцутените бадеми на нејзините усни

Куќарките се преправаат во кловнови
и свират смешни песни во кавалот на ветрот
и сите убави нешта го пеат нејзиното име
сочни како пукнатата калинка на залезот

Го скротив и белиот зајак на срцето
што толку често во петиците ми бега
и сенката си ја скрив да не игра по неа

како врзана мечка пред насобран свет
само како да ја разбудам и да ја домамам
да види дека поради неа се овие промени?

СОНЕТ ЗА НЕМИРОТ

На челото редам камчиња како каснат од оса
од секој предмет ме дебне крстопат без знаци
и пајакот на мојот немир ја везе во сребрени конци
младата месечина на некоја жена

Ниеден ѕид од собата не е толку бел
како мојата љубомора срцето ми стана
градски часовник и со секој удар го опишува
полжавот на некој далечен рид што ми се ближи

Меѓу црните крпчиња на бессоницата
не можам да го најдам белиот прстен на зората
ни белиот фустан на априлските багреми

Редам камчиња на челото како каснат од оса
и до отворениот прозорец на сонот сè така стои
младата месечина на некоја убава жена.

СОНЕТ ЗА КАЛЕТО

Цела ноќ само моите чекори одѕвонуваат
во ова кале со ѕидишта налик на скршени заби
и се стресувам кога ќе скокнат сувите треви
пред некој цигански ветер со вцрвен нос

Далечината како јамка ми го подзема здивот
чекор по чекор барам излез од овој каменен сплет
и ни штурците не можат да го опишат веќе
немирот пред црното око на отворените врати

Тука напрсти минува животот се ситни
само моите чекори одѕвонуваат и ѕвездите
ги изговараат имињата на загинатите

Осаменоста ми е венчален прстен
а стравот како брадавица расте во сонот
на нечија рака на нечиј образ познат...

СОНЕТ ЗА ВЕТРОТ

Волкот ветар црта бели јагниња и вие
гладот му е свиткан еж што боцка во умот
а помнењето како безглаво езеро бега наназад
пресечено на остриот срт на денот

Но доволно беше само да му го покаже
својот гризнат образ последниот прозорец
па да ги заборави сите роднокрајни пејсажи
и да остави тревите да го вајаат обликот

Сега е веќе љубовник меѓу тополите
им ветува златни обетки и фустани од шепот
а тие се веднат и не му даваат ни да ги штипне

И пак станува златножолт и улав
ги гризе вршките по грбот на дрвјата и вие
ветрот-волк ветрот-тврдиот лик на одекот.

СОНЕТ ЗА ПОНОРНИЦАТА

Штом ќе ја отпрета петелот на муграта
брза да ја нацрта перуниката на вчерашниот ден
но тогаш ќе ѝ се разлее бојата и заличува
на извалкан цртеж врз бела хартија

Напладне очите ѝ се под веѓите на врбите
во длабочината ѝ тупка каменот на тагата
и како скинат конец од везилото на небото
жуборот ѝ се провира до крајот на рамнината

Навечер со ѓердан од лаеж под грлото
се извива и игра како гола танчерка
телото ѝ блеска во крлушки од риба

Ноќе далечното море го сонува
и само понекоја ѕвзеда надеж
ѝ паѓа во окото и се гасне.

ЕСЕНСКИ СОНЕТ

Каллив ноември во војнички чизми
кашла во фенерот меѓу мокрите дрвја
па наведнат се потпишува и удира печати
врз пожолтените документи на полето

Како стутулен селанец еден голем облак
на правиот пат си ја поправа колата
а далечните прозорци на некое село
просветлуваат како расфрлани рими

Меѓу сакатиот поток и тажните врби
само белката од слепилото на водите
и дождот како прелажана девојка плаче

Врз кренатите показалци на дрвјата
паѓа за'рѓаната ламарина на ноќта
каллив ноември во бакарни чизми оди...

ТОЈ ДЕН

Тој ден ветрот се бесеше на дрвјата голи
како наизлечлив болник се лигавеше сводот
и некои прозорски капаци чукаа потоа
подмолно како нешто многу кога боли

Скришно од животот зад заклучени врати
очекувана како весник наутро што се чека
ѝ се предадовме на љубовта што никој на веков
ниту јас сака ниту пак може да ја сфати

Беше време кога сите не знам каде одат
се огледуваа само по улиците празни
развлечените покриви во струпливата вода

Тој ден нè зближи болеста запеа во мене
нашето детство низ заборавени сказни
како шушкање на мравка како лист што вене.

СТАРИЦАТА

Со здив на босилек восочното бледило
трепери сред сјајот на покуќнината скапа
стравот низ клучалка гледа во огледало
се клешти мракот со превртена капа

Како далечен крик повторливо ѝ се јавува
вечер ѕвездена грев некој скришен
крупна солза во окото ѝ се заглавува
со бело шамиче крадешкум го брише

Саноќ гори огинот по белината на ѕидот
сеќавањата ко птици превртени висат
и до утрото ѝ довикуваат некого во видот

Се појавува и сонцето тркалезно и мазно
секој предмет ја добива вистинската смисла
сред сјајот на покуќнината пак е нешто празно.

Илија Чашуле: од „Рушко ноже“, 2009

ПРОШКА

Гавранот го фрла тапото копје
на т'гата
лузната брзо зараснува
збунето чекорам по знајната почва
го уживам секој збор до блаженство
секој поглед што ќе го украдам
ме населува со мека топлина
уличните кучиња ме гледаат
со задршка љубопитен студ
се огледувам во распавтаните ѓубришта
заспивам разгален од врвовите на ноктите
пред да се заријат
во товарот од поарчени години
во насолзениот глиб на минатото
алам по трагите што сум ги оставил
со раскрварените коленици на детството
го повраќам мирот на исчезнувањето.

РОДИЛКАТА

Пастрмките претаат
во жестоко суви тревје
родилката
со разранети дојки
цеди млеко
за загубените мориња.

Петар Башески: од „Вестител“, 1991

ДАМКА ВО СОНОТ

Носталгија ме притиска како жив жар
по соништата како кошмар загубени.
Тајна неискажана наслушувам
за првиот плач од мајчината утроба.
Ме сечат невидливи мечеви
потекуваат крвје од небото
се разигруваат гранки од ветриштата
лисјата пејат само ним позната мелодија
сонцето црвено зајдува зад ридот
сенките се издолжуваат како змии
чунки тополите до земја се наведнуваат
грмотевици се закануваат да ме строшат
од скриени дупки стаорци цивкаат
црните чавки го надлетуваат градот
растрчани смртници го спасуваат живтотот-сон
а во сонот дамка останува.
По мислата за првиот ден на раѓањето
се гледам
сам.

РУН

Меѓу небото и земјата не постои бог
оти и Тебе пресветли коските ти се тресат
од помислата дека ништо не минува без мене
окото мое е поостро од секаков меч
зборот мој каменот го располутува
и ништо не може силата да ми ја земе.

Непокорен сум и пред бога и пред цара
Василевсот ми ја знае наравта
крвта му се здрвува во сонот
се буди како расплакано дете
оти наречниците не му претскажале
дека ќе се роди
Богомил Рун.

Ни во слава голем ни во тага тажен
тој громовник што таи тајни
на зборовите смисла што открива
не верува ни во солзи ни во проклетства
каде раката негова ќе стави знак
за векови белег останува.

2

Нема да ме растајните чеда смртни
мојот пат е комета без светлина
во ноќта моето око е ѕвезда
денот ми е свртница небеска.
Рака в оган да ставам
пламенот ќе изгори
ќе се стопи
и ако земјата ме прими на починок
дугот ќе ми биде
вечна
неповторлива колепка.

Митко Гогов: од „.линијар [бројки]“, 2021

VII

датумите се
алишта што се сушат.
надвор невреме.

XXI

скокот е откажан
за подоцна. утре повеќе
инфо. мериме.

XXV

светилникот го
поздрави бродот. еве
ја радоста. доаѓа.

Леона Јариќ: „Човек - птица“ (2017)

Ми кажуваа приказни разни,
ми кажуваа приказни страшни,
и лажни,
и красни…

Ама има една приказна мала,
збиена во шала,
за еден човек - птица,
кој секаде лута и „жртва” бара…

Ете тој човек некни
на вратата ми чукна,
ме погледна в очи
и в лице ми плукна:

Не гледај назад, гледај само напред!

И во дните што следат
јас во чудо стојам –
што ли на ум има,
низ глава мисли ројат…

Не бидна многу,
математика добив двојка…
Си одам кон дома
и го гледам на постојка!

Тогаш ми светна!
Низ глава ми мина!
Сфатив што сакаше
таа прилика сина…

Граби само напред,
ќе го стигнеш ветрот,
ќе те крене како листот
и ќе го фатиш текот.

Зашто ако летнеш
на каменот нема да се сопнеш,
а така соништата
најлесно ќе ги допреш.

Ана Динковска: 2 песни (1999)

АНТИНОМИИ

Белината веќе не возбудува
Се крие ѓаволско време во нечиј ум
Мислата не прогонува, туку дразни
Желбата пелтечи пред сонот.

Безмерно се мешаат две голтки вино
Залуден е Божјиот бакнеж в чело
Молкот е бреме, но не спокојство
Магливиот поглед е вистински изум.

ПРЕДИЗВИК

„И нема затоа ништо толку зло,
а да нема во себе совршено добро“
Парацелзиус

Тропоти Глуждот, Забите чкртаат
Мозокот се отвори за нова Лага
Чизмата нè гази, Пропаста нè води
Бесмилата е скриена во Крикот.

Гласот одамна шепне Тишина
Елипсата се затвора во Круг
Задушена Желба во мрзлива Утеха
Скриена желба со ѓаволски Предзнак.

Коста Солев-Рацин: „До еден работник“ (1936)

Да бидеш човек, да имаш топла крв,
да мислиш со глава и да работиш со рака
и па да бидеш нешто мртво.
През цел свој живот и ден и ноќ
да се трудиш и мачиш
и па да бидеш гладен и страден.

Работник - патник:
да немаш ништо, да страдаш за сичко –
а ти и твоите браќа да праите сè!
Палати да праиш
да живееш у изба –
од лулка до гроб
да бидеш роб.
Од вашата мака
да живеат друзи!

О, братко! Плукни на таков живот!
Со браќата твои, со маката ваша,
сронете го овој свет
и нов направете –
братски!